Batı Nil Virüs Enfeksiyonu – Kısa Epidemiyolojik Notlar
Batı Nil Virüs Enfeksiyonu – Kısa Epidemiyolojik Notlar

Batı Nil Virüsü (BNV) Flaviviridae   ailesinin Flavivirüs cinsinde yer alır.

Hastalık sıklıkla virüs ile enfekte olan Culex cinsi sivrisineklerin sokması ile insanlara bulaşır.

Bununla birlikte Aedes ve Anopheles cinsi sivrisineklerle de bulaştığı bilinmektedir. Çok nadir olarak laboratuvar ortamında maruziyetle, kan transfüzyonu veya organ naklinde, hamilelik, doğum veya emzirme sırasında anneden bebeğe bulaşma görülmektedir. 

Hastalık, kişiden kişiye doğrudan bulaşmaz.

Yabani kuşlar virüsün ana konağıdır. İnsan ve atlar sivrisinekler aracılığıyla virüsü alır ve son konaktırlar. Atlardaki nörolojik semptomlar ve toplu kuş ölümleri virüsün lokal varlığının göstergesi olabilir.

  • Salgın bölgeleri başlıca kuş göç yolları üzerinde yer almaktadır.
  • Hastalık genelde mevsimsel özellik göstermekte olup yaz boyunca ve sonbaharın erken dönemlerinde görülür. 
  • Hastalığın birincil vektörü olan Culex cinsi sivrisinekler kirli sularda, foseptiklerde ürerler ve sıklıkla geceleri beslenirler.
  • Ülkemizde de bu cins sivrisineklerin bulunduğu bilinmektedir.
  • Hastalıktan korunmak için insanlara yönelik aşı bulunmamaktadır. Atlara yönelik aşı uygulamaları yapılabilmektedir.

Dünyadan epidemiyolojik veriler:

Virüs, ilk olarak 1937 yılında Uganda’da tanımlanmıştır.

Daha sonraki yıllarda Avrupa, Asya ve Avustralya kıtalarında birçok bölgede varlığı gösterilmiştir

1999 yılından itibaren Kuzey Amerika’nın birçok eyaletinde görülmeye başlamıştır. Her yıl görülen salgınlarla birlikte, artık Amerika kıtası BNV enfeksiyonları için endemik hale gelmiştir.

Avrupa’da BNV enfeksiyonları 1950’den beri tanımlanmaktadır.

 Fransa, Romanya, Rusya, Yunanistan ve Akdeniz havzasında yer alan birçok ülkede (Cezayir, Fas, Tunus, Israil) tespit edilmektedir.

2000’li yıllardan itibaren ortaya çıkan salgınların sonucunda  birçok Avrupa ülkesinde sürveyans programları kurulmuştur.

2011 yılında İtalya’da görülen büyük salgında sürveyans çalışmaları etkili olmuş, bu sayede genotip 1 ve 2’nin Avrupa’daki sirkülasyonu gösterilmiştir.

2010-2013 yılları arasında Avusturya, Bosna Hersek, Hırvatistan, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Kosova, Makedonya, Sırbistan, Rusya Federasyonu, Ukrayna ve İspanya’da BNV vakaları bildirilmiştir.

Özellikle Yunanistan ve Rusya’da yüksek BNV etkinliği görülmüştür.

Ülkemizden epidemiyolojik veriler:

Virüsün ülkemizdeki varlığına ilişkin ilk serolojik veriler 1970’li yıllarda yapılan çeşitli çalışmalarla elde edilmiştir. Ankara ve Hatay’da yapılantığı çalışmada, hemaglütinasyon inhibisyon (HI) ve nötralizaston testi (NT) ile %0.9-%20 arasında değişen pozitiflik saptanmıştır (1). Aynı yıllarda İstanbul, Ankara, İzmir ve Konya illerinde seropozitiflikler saptanmıştır.

Güneydoğu Anadolu bölgesinde 937 kişinin serum örneğiyle yapılan çalışmada %42,8 oranında yüksek bir seropozitiflik saptanmıştır (2). Ancak bu elde edilen seropozitiflik oranlarının yüksek olması, hemaglütinasyon inhibisyon yönteminde Flavivirüsler arasında antijenik çapraz reaksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkan bir sonuca işaret etmektedir.

1980 yılında Ege bölgesi kaynaklı bir başka çalışmada ise hemaglütinasyon inhibisyon yöntemiyle %29,1 oranında seropozitiflik saptanmıştır (3)

2006 yılında 10 farklı ilden toplanan çeşitli hayvan ve insan serum örneklerinin incelenmesi sonucunda BNV seropozitiflikleri hayvanlarda %1-37,7, insanlarda ise %20,4 olarak bildirilmiştir (4).

Güneydoğu Anadolu bölgesinde Şanlıurfa ve Siverek’de 2007 yılında yapılan bir başka çalışmada, 181 sağlıklı kişiden alınan serum örneklerinin indirekt immunfloresan yöntemiyle incelenmesi sonucunda seropozitiflik oranı %16 olarak bulunmuştur (5)

2009 yılında Ankara ‘da 1200 sağlıklı kan donörüne ait örneklerle yürütülen çalışmada ise ELISA ile %1.6 seropozitiflik saptanmıştır. Pozitif bulunan örneklerin %0.8’i ise plak redüksiyon yöntemi ile doğrulanmıştır (6)

Ülkemizde BNV enfeksiyonu, ilk olarak 2010 yılında bir salgın şeklinde görülmüş ve  47 BNV olgusu rapor edilerek uluslararası bildirimi yapılmıştır (7)

2011’de Ankara ve Eskişehir kaynaklı eş zamanlı olarak at ve insan BNV enfeksiyonu olguları saptanmış ve yapılan genom analizlerinde, ülkemizde dolaşımda bulunan virüsün “Soy 1” de yer aldığı ortaya konulmuştur. (8)

BNV dağılımını ve sıklığını göstermek amacıyla insan, at, koyun ve ördeklerden toplanan serum örnekleriyle yürütülen çalışmada 2011-2013 yılları arasında 15 farklı ilde, çeşitli oranlarda saptanan pozitiflikler ile gösterilmiş, birçok bölgemizde BNV’nin dağılımının yaygın olduğu görülmüştür (9)

Literatürde ayrıca ülkemizden  nörolojik bir olguda ve artriti olan çocuklarda BNV pozitifliğini gösteren klinik yayınlar da bulunmaktadır ( 10,11)

Sivrisinek türlerinin araştırıldığı ilgi çekici bir çalışmada; 2016-2017 döneminde Karadeniz Bölgesi'nin Artvin, Rize ve Trabzon illerinde çeşitli noktalardan sivrisinekler toplanmıştır (12). Çalışma grubu 791 örnekten oluşmaktadır. Aedes albopictus tüm lokasyonlarda en sık bulunan tür (%89.6) olmuş, bunu Aedes aegypti  (%7,8) ve Culex pipiens (%2,5) izlemiştir. Bu çalışmada sivrisinekler, havuzlanarak virüs taramasından geçirilmiştir. Enfekte olan A. albopictus veya C. pipiens türü sivrisineklerde  Batı Nil Virüsü tanımlanmış (%7,7)  ve elde edilen BNV dizileri filogenetik olarak soy 1a olarak  gruplandırılmıştır.

Yine benzer olarak  2017 ve 18 yıllarında yayınlanmış iki çalışmada daha dolaşımdaki sivrisineklerde diğer arbovirüslerle birlikte BNV’nin de saptandığı kaydedilmiştir (13)

Sonuç olarak, kuşların göç yollarının ülkemizden de geçmesi ve bulaşta rol oynayan sineklerin coğrafyamızda varlığı nedeniyle , BNV dünyada olduğu gibi ülkemizde de sporadik ya da salgınlar şeklinde kendini göstermektedir.

Kaynaklar

  1. Ari, A. Studies on activity and ecology of arboviruses in Turkey. Turk Hij Tecr Biyol Derg, 1972; 32:134–43. 56.
  2. Meço O. West Nile arbovirus antibodies with hemagglutinationinhibition (HI) in residents of Southeast Anatolia. Mikrobiyol Bul, 1977;11:3-17.
  3. Serter D. Present status of arbovirus sero -epidemiology in the Aegean region of Turkey. Zbl Bakt S, 1980; (9):155-61.
  4. Ozkul A, Yildirim Y, Pinar D, Akcali A, Yilmaz V, Colak D. Serological evidence of West Nile Virus (WNV) in mammalian species in Turkey. Erpidemiol infect, 2006; 134(4):826-9.
  5. Ergunay K, Ozer N, Us D, Ozkul A, Simsek F, Kaynas S, Ustacelebi S. Seroprevalence of West Nile virus and tick-borne encephalitis virus in southeastern Turkey: first evidence for tick-borne encephalitis virus infections. Vector Borne Zoonotic Dis, 2007; 7: 157-61.
  6. Ayturan S, Aydoðan S, Ergünay K, Ozcebe OI, Us D. Investigation of West Nile virus seroprevalence in Hacettepe University Hospital blood donors and confirmation of the positive results by plaque reduction neutralization test. Mikrobiyol Bul , 2011;45(1):113-24.
  7. Kalaycioglu H, Korukluoglu G, Ozkul A, Oncul O, Tosun S, Karabay O, et al. Emergence of West Nile virus infections in humans in Turkey, 2010 to 2011. Euro Surveill, 2012 May 24; 17 (21).
  8. Ozkul A, Ergunay K, Koysuren A, Alkan F, Arsava EM, Tezcan S, et al. Concurrent occurrence of human and equine West Nile virus infections in Central Anatolia, Turkey: the first evidence for circulation of lineage 1 viruses. Int J Infect Dis, 2013;17(7):546-51.
  9. Ergunay K, Gunay F, Erisoz Kasap O, Oter K, Gargari S, Karaoglu T, et al. Serological, molecular and entomological surveillance demonstrates widespread circulation of West Nile virus in Turkey. PLoS Negl Trop Dis, 2014;8(7):3028.
  10. Arslan B, Gündüz HM, Ünlü N, Çavuş G, Menemenlioğlu D. Neuroinvasive West Nile Virus Disease in an Elderly Patient with Diffuse Large B-Cell Lymphoma Treated with R-CHOP Therapy: A Case Report.Balkan Med J. 2019 Aug 22;36(5):287-289.
  11. Yilmaz H, Barut K, Karakullukcu A, ve ark . Serological Evidence of Tick-Borne Encephalitis and West Nile Virus Infections Among Children with Arthritis in Turkey.Vector Borne Zoonotic Dis. 2019 Jun;19(6):446-449.
  12. Akıner MM, Öztürk M, Başer AB, et al. Arboviral screening of invasive Aedes species in northeastern Turkey: West Nile virus circulation and detection of insect-only viruses.PLoS Negl Trop Dis. 2019 May 6;13(5)
  13. Öncü C, Brinkmann A, Günay F, et al West Nile virus, Anopheles flavivirus, a novel flavivirus as well as Merida-like rhabdovirus Turkey in field-collected mosquitoes from Thrace and Anatolia. I nfect Genet Evol. 2018 Jan;57:36-45.
  1. Ergünay K, Litzba N, Brinkmann A et al.. Co-circulation of West Nile virus and distinct insect-specific flaviviruses in Turkey. Parasit Vectors. 2017 Mar 20;10(1):149.

 

Her hakkı saklıdır © DÜZEN SAĞLIK GRUBU POLİKLİNİĞİ
Prof. Dr. Ahmet Taner Kışlalı Mah. 2400 Cad. No: 2 Çayyolu-Çankaya/ANKARA Tel: (0312) 240 02 22 Faks: (0312) 240 07 72